b.berayefe.comORTAK BLOG & HAFTALIK YAZILAR
← Yazı arşivi
Kişisel Veriler ve Mahremiyet05. HAFTA

KVKK: “Kabul Ediyorum” Demek Her Şeye İzin Vermek mi?

KVKK’yı günlük hayat üzerinden ele alıyoruz: kişisel veri, açık rıza, aydınlatma metinleri, kurumların sorumlulukları ve verilerimizle ilgili haklarımız.

Bir uygulamaya kayıt oluyoruz, karşımıza uzun bir metin çıkıyor ve devam etmek için kutucuğu işaretliyoruz. O anda düşündüğümüz şey çoğu zaman kişisel verilerimiz değil, açmak istediğimiz hesap oluyor. Peki bu kadar hızlı verdiğimiz bir onay, bilgilerimizin her amaçla kullanılabileceği anlamına mı geliyor?

Bu hafta, sık sık duyduğumuz ama günlük hayattaki karşılığını her zaman düşünmediğimiz KVKK’ya bakıyoruz. Konu yalnızca bir metni kabul etmek değil; hakkımızdaki bilgilerin kimlerin elinde olduğunu ve nasıl kullanıldığını anlayabilmek.

Kişisel veri sadece kimlik numaramız değil

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda kişisel veri, kimliği belli olan veya belirlenebilen bir gerçek kişiyle ilgili her türlü bilgi olarak tanımlanıyor. Bu yüzden adımız, telefon numaramız, bize ait bir fotoğraf veya bizi belirleyebilen konum bilgileri de bu kapsamda olabilir. Bir bilginin kişisel veri olması için mutlaka gizli olması gerekmiyor.

Örneğin bir etkinliğe katılmak için iletişim bilgimizi vermemiz anlaşılır olabilir. Ama aynı formun bizden neden başka bilgiler istediğini sormak da hakkımız. “Herkes dolduruyor” olması, o sorunun gereksiz olduğu ihtimalini ortadan kaldırmıyor.

Bilgilendirilmek ile izin vermek aynı şey değil

Aydınlatma metni, verilerimizi kimin, hangi amaçla ve hangi hukuki gerekçeyle işlediğini; kimlere aktarabileceğini ve haklarımızı açıklamak içindir. Açık rıza ise belirli bir işlem için bilgilenerek ve özgürce onay vermektir. Bu iki kavramı aynı şey gibi görmek, neye izin verdiğimizi anlamamızı zorlaştırır.

Üstelik her veri işleme faaliyeti açık rızaya dayanmaz. Kanunda, bir sözleşmenin yerine getirilmesi için gerekli olma gibi başka işleme şartları da bulunur. Önemli olan, yapılan işlemin uygun bir hukuki dayanağının olmasıdır. Açık rıza gerektiğinde de belirsiz bir “her şeye izin veriyorum” ifadesi sınırsız yetki sağlamaz. Kurumun açıklamasına göre açık rıza geri alınabilir; geri alma, rızaya dayanan işlemler bakımından ileriye yönelik sonuç doğurur.

Bir kutucuk kurumların sorumluluğunu bitirmiyor

Bize göre KVKK’nın yalnızca sitelerin en altına eklenen uzun bir metne dönüşmesi, asıl amacını gölgeler. İnsanların anlamadığı bir metni hızla onaylaması, gerçek bir güven ilişkisi kurulduğunu göstermez.

Veri sorumluları, hukuka aykırı işlemeyi ve erişimi önlemek, verilerin güvenliğini sağlamak için gerekli teknik ve idari tedbirleri almakla yükümlüdür. Dolayısıyla şirketlerin de kamu kurumlarının da meseleyi “kullanıcı onay verdi” diyerek kapatmaması gerekir. Verilerimizi isteyenlerden anlaşılır açıklamalar ve güvenli uygulamalar beklemek, teknolojinin karşısında olmak değildir.

Verilerimiz hakkında soru sorabiliriz

Kanun kapsamında, veri sorumlusuna başvurarak verilerimizin işlenip işlenmediğini, hangi amaçla kullanıldığını ve kimlere aktarıldığını öğrenebiliriz. Yanlış bilgilerin düzeltilmesini, kanundaki şartlar oluştuğunda verilerin silinmesini veya yok edilmesini de talep edebiliriz. Ancak bu, her verinin her durumda hemen silinmesi gerektiği anlamına gelmez.

Kurula şikâyet yoluna gitmeden önce veri sorumlusuna başvuru yolunun tüketilmesi gerekir. Başvuru ve şikâyetlerde yöntem ve süre şartları bulunduğu için Kurumun güncel açıklamalarını kontrol etmek önemlidir.

Sonuçta kişisel verilerin korunması, yalnızca saklayacak bir şeyi olanların meselesi değil. Bizce asıl soru “Bu bilgiyi vermemde ne var?” kadar, “Bu bilgiye neden ihtiyaç duyuluyor ve sonrasında ne oluyor?” da olmalı. Dijital dünyada kullanıcı olmak, soru sorma hakkımızdan vazgeçmek anlamına gelmemeli.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Kaynaklar

  1. KVKK — Kişisel veriler ve işleme şartlarıwww.kvkk.gov.tr
  2. KVKK — Aydınlatma yükümlülüğüwww.kvkk.gov.tr
  3. KVKK — Açık rıza alırken dikkat edilecek hususlarwww.kvkk.gov.tr
  4. KVKK — Veri güvenliğine ilişkin yükümlülüklerwww.kvkk.gov.tr
  5. KVKK — İlgili kişi hakları, başvuru ve şikâyet usulleriwww.kvkk.gov.tr
Bu haftanın son notu.